در تاريخ دهم ديماه 88 مصاحبه اي توسط مدير سايت انجمن با جناب آقاي دكتر بيداري رئيس محترم انجمن و رئيس هيات بورد رشته تخصصي طب اورژانس در مورد روند ايجاد و گسترش طب اورژانس صورت گرفته است كه توجه شما را به مشروح اين مصاحبه جلب مي نماييم *:

  س:با سلام.لطفا در مورد ريشه هاي طب اورژانس و تصميم براي راه اندازي اين رشته وبا توجه به اينكه شما از پايه گذاران اصلي اين رشته هستيد توضيح بفرماييد.

  با سلام و تشكر از وقتي كه در اختيار بنده گذاشته ايد.بحث آمادگي بيشتربراي برخوردبا موارد اورژانس ازمدتهاقبل معين شده بودواحساس نيازسال به سال رو به افزايش بود.به جهت افزايش آمار اورژانسهاوارتقا خدمات در ساير رشته ها بدنه اورژانس نسبت به ساير رشته ها رشد نكرده بود و اين عدم همگني محسوستر مي شد.مدلهاي مشخص و موفقي در كشورهاي پيشرفته دنيا در سه دهه گذشته ارائه شده بود و دست اندر كاران اجرايي در حوزه سلامت و بهداشت از مدتها قبل به اين نتيجه رسيده بودند كه نياز به بازنگري در سامانه خدمات رساني اورژانس در حوزه پيش بيمارستاني و بيمارستاني داريم.

  در سال 1375 اولين بار دانشگاه علوم پزشكي مشهد درخواست رسمي راه اندازي اين رشته را به دبيرخانه شوراي آموزش پزشكي و تخصصي ارائه كرد.اين درخواست به تصويب رسيد واصول راه اندازي اين رشته توسط وزارت بهداشت به رسميت شناخته شد اما با توجه به عدم وجود زيرساخت مناسب در آن دانشگاه اجراي اين درخواست به تعويق افتادوتا سال 1379 مسكوت ماند.در آن سال مجددا اين بحث از طرف دانشگاه مشهد مطرح شد و توسط وزير وقت به دبيرخانه شوراي آموزش پزشكي ماموريت داده شد در خصوص ضرورت راه اندازي اين رشته كار كارشناسي انجام و نظريه مستقيما به وزير اعلام شود.دكتر هاشمي دبير وقت شورا گروهي را به سرپرستي اينجانب بعنوان مسوول ارزشيابي بخشهاي تخصصي وفوق تخصصي دبيرخانه مامور اين كار كرد واين گروه در دوره زماني 6 ماهه حدود 100 كوريكولوم آموزشي در رابطه با طب اورژانس در كشورهاي مختلف(امريكا.كانادا.انگلستان.استراليا) و شرايط ارايه خدمات اورژانس را در بسياري نقاط دنيا جمع آوري كرد ومورد بررسي قرار داد و نهايتا پيش نويس طرح را اعلام كرد. نظر دبيرخانه اين بود كه اين رشته براي كشور لازم وضروري است ولي كوريكولوم دانشگاه مشهد در رابطه با آموزش متخصصين در بخشهاي مختلف به نظر كارا نبودو پيشنهاد دبيرخانه اعزام تيمي از متخصصين به خارج از كشور براي آموزش كوتاه مدت 6 ماهه براي فراگيري اركان و كوريكولوم و نحوه آموزش اين رشته بود تا اين كار با مشاركت دانشگاههاي علوم پزشكي به ثمر برسد.

  درسال 1379 جلسه اي از طرف وزير بر گزار شد و از دانشگاههاي مادر علوم پزشكي سراسر كشور (7 دانشگاه) با حضور روسا و معاونين دانشگاهها دعوت بعمل آمد تا در مورد حمايت و راه اندازي اين رشته اعلام داوطلبي نمايند و وزارت بهداشت هم حمايت خود را در اين زمينه اعلام كرد. 8نفر از متخصصين در چهار رشته مختلف انتخاب شدند تا براي دوره تكميلي به امريكا عزيمت كنند. اين افراد شامل اينجانب،دكتر حمصي(داخلي)،دكترناهيد كيانمهر(داخلي)،دكترشاكر(داخلي)،دكتر حسين سعيدي(اطفال)،دكتر سيد عباس حسني(اطفال)،دكتر محسن عباسي(بيهوشي)،دكتر رضا صالحي(بيهوشي) بودند كه هسته اوليه تربيت دستيار را تشكيل مي دادند ودر يك برنامه بسيار فشرده با هماهنگي دانشگاههاي پنسيلوانيا و جرج واشنگتن موفق شدند دوره فلوشيپي طب اورژانس را بعد از 6 ماه به اتمام برسانندو به ايران مراجعت كنند.

  شروع اولين دوره آموزش دستياري طب اورژانس مربوط به سال تحصيلي 81-80 بودواولين دوره با حضور 9 دستيار شروع شد و 3 سال بعد اولين گروه فارغ التحصيل شدند و همگي بعنوان اعضاي هيات علمي براي اشاعه و گسترش هسته هاي تربيت دستيار بكار گرفته شدند. از سال 83 دانشگاههاي تهران و شهيد بهشتي هم مبادرت به راه اندازي اين رشته كردند وبسرعت درخواستها و تقاضاهاي دانشگاهها براي راه اندازي دوره هاي مشابه توسعه پيدا كرد.متاسفانه بعلت قلت اعضاي هيات علمي واجد شرايط كه بتوانند اين دوره ها را در دانشگاههاي مختلف آغاز كنند در حال حاضر در 4 مركز اين امكان فراهم شده كه به تربيت دستيار مي پردازند.بعلاوه در نظر است توسط شوراي گسترش دانشگاهها در چند مركز ديگربه اميد خدا از سال آينده دوره هاي تربيت دستيار اغاز شود(اصفهان،مشهد،ارتش،بقيه ا...) كه به اين ترتيب بنيه كشور براي تربيت متخصصين اين رشته افزايش پيدا خواهد كرد.

  به جرات ميتوان گفت در بعد آكادميك در يك دهه گذشته هيچ رشته اي به اندازه طب اورژانس در كشور مورد استقبال و توسعه واقع نشده و اميدواريم در سنوات بسيار نزديك اين رشته تبديل به يك رشته مادر در جايگاه آكادميك بشودو رشته هاي فوق تخصصي نظير  Pediatric emergency,Emergency ultrasonography,clinical toxicology,Hyperbar medicine  به مجموعه رشته هاي فوق تخصصي منشعب از طب اورژانس اضافه شوند.

  از منظر جايگاه درماني اين رشته در مدت اندك 8-7 ساله توفيق بسيار قابل ملاحظه اي در حوزه اورژانس پيش بيمارستاني و بحرانها بصورت مستقيم و غير مستقيم داشته است.بعنوان مثال اكنون بسياري از دست اندر كاران و مشاوران در حوزه مديريت حوادث و فوريتهاي پزشكي از متخصصين داراي بورد اين رشته هستند و بسياري از طرحها و آموزشها با مشاركت مستقيم اعضاي هيات علمي طب اورژانس صورت مي گيرد.

  از نظر ارتقا ارايه كيفيت خدمات در بيمارستانهاي واجد طب اورژانس آكادميك اطلاعات رو به افزايشي وجوددارد كه هم سطح رضايتمندي، هم سطح ارايه خدمات وهم دامنه خدمات بصورت قابل ملاحظه اي افزايش پيدا كرده و تقريبا در مراكز تخصصي طب اورژانس تهران (شامل بيمارستانهاي رسول اكرم،هفتم تير،امام حسين،امام خميني) سالانه بيش از 200000 بيمار در اورژانس پذيرش ميشوند و خدمات درماني خودرا مستقيما از متخصصين اين رشته دريافت ميكنند.

  در حوزه تحقيقات قدمهاي مثبت و قابل توجهي در كشور برداشته ايم؛از جمله برگزاري همايشهاي سراسري طب اورژانس وراه اندازي انجمن علمي طب اورژانس كه در 4-3 سال اخير فعاليت رو به گسترش خود را آغاز كرده ودر مدت كوتاه با جذب منابع و حمايتهاي مالي و فعاليتهاي آموزشي،توانسته مكان مشخصي براي فعاليتها در نظر بگيرد و تجهيز شود و اقدام به جذب پرسنل و تهيه امكانات آموزشي نمايد و مستقيما فعاليتهايي را در آموزشهاي مدون و غير مدون در باز آموزيها و ارايه خدمات آموزشي و مشاوره اي و درماني به بخشهاي دولتي و خصوصي انجام دهد.در زمينه تحقيقات شاهد گسترش قابل ملاحظه اي بصورت افزايش مقالات و پژوهشها در زمينه طب اورژانس بوده ايم.

  انجمن علمي طب اورژانس قصد دارد در آينده نزديك در مورد انتشار مجله تخصصي طب اورژانس قدمهايي بردارد و اميدواريم در آينده نزديك شاهد انتشار منظم چنين مجله اي در كشور باشيم ؛و در قدمهاي بعدي طب اورژانس وظايف متعددي را عهده دار خواهد شد ودر اين زمينه برنامه هايي وجوددارد و لازم است نيرو وتجهيزات و امكانات مالي بكار گمارده شود تا بتوانيم در اين زمينه ها پيشرفت داشته باشيم؛از جمله در آموزش همگاني با توجه به حادثه خيز بودن كشورمان و مسائل ناشي از حوادث ترافيكي؛و همينطور آموزش به ساير رشته ها و بخصوص پزشكان عمومي و تجهيز آنها به دانش و علم؛براي اينكه بتوانند بهتر در محيطهاي اورژانس فعاليت كنند؛و همينطور نظارت بيشتر و فراگيرتر در تبيين استانداردها و كنترل كيفي در زمينه ارائه خدمات؛از جمله مسائلي است كه طب اورژانس در آينده بشدت درگير آنها خواهد بود.  

  س: ايده تشكيل انجمن علمي طب اورژانس كي به ذهنتان رسيد و در مورد مراحل اداري ثبت وتشكيل هيات مديره توضيحاتي بفرماييد.

  ايده تشكيل انجمن علمي طب اورژانس از همان ابتداي راه اندازي اين رشته در كشور مدنظر بود.با توجه به اينكه انجمنها تشكيلات يا سازماندهي حرفه اي از اعضايي هستند كه اين اعضا داراي تخصص و يا علاقه در حوزه خاص هستند،عليرغم وجود اين ايده،نياز به اين بود كه مراكز متعددي بعنوان مراكز حرفه اي در طب اورژانس وجودداشته باشند كه بتوانيم اين شاكله را ايجاد كنيم؛ به همين جهت با وجودي كه اين رشته در سال 1380 راه اندازي شد،در سال 1384 ،سه دانشگاه با تعداد نسبتا مكفي از متخصصين اين رشته داشتيم كه امكان تشكيل انجمن فراهم شود. بنابراين انتخابات اولين دوره در پاييز سال 1384 و مثل ساير انجمنها زير نظر كميسيون انجمنهاي تخصصي معاونت آموزشي وزارت بهداشت وبا حضور نماينده رسمي وزارتخانه بصورت رسمي برگزار شد و مطابق اساسنامه 7نفر عضو ثابت هيات مديره، 2 نفر علي البدل و 1 نفر بازرس انتخاب و شروع بكار نمودند.

  ابتدا با توجه به عدم وجود هرگونه امكاناتي (پرسنلي،منشي،فضاي مشخص وثابت) جلسات انجمن بصورت دوره اي در بيمارستان رسول اكرم(ص) و با شركت اعضاي هيات مديره برگزار ميشد.در سال بعد دومين همايش سراسري طب اورژانس با مشاركت و حمايت انجمن انجام گرفت و تمام فعاليتهاي پشتيباني و اداري در دفتر اورژانس بيمارستان رسول اكرم (ص) با امكانات بسيار اندك انجام شد كه خوشبختانه همايش بسيار آبرومند ودر مقياس قابل ملاحظه اي برگزار شد.

  ظرف حدود 5/1 سال بعد بنيه مالي انجمن جهت تهيه مكاني در خيابان ميرزاي شيرازي جهت داشتن فضاي ثابت فراهم شد واز زمستان 86 جلسات انجمن بطور تقريبا منظم ماهي يكبار در مكان مذكور شكل گرفت و به سبب فراهم آوري امكانات فعاليت انجمن رشد پيدا كرد و 3 سال بعد البته با كمي تاخير انتخابات بعدي در ارديبهشت 88 انجام شد و هيات مديره جديد با همان تعداد فعاليتها را پي گرفتند ودر حال حاضر انجمن با بيش از 100 عضو شامل متخصصين و اعضاي هيات علمي طب اورژانس كه اعضاي پيوسته محسوب ميشوند وتعدادي اعضاي ناپيوسته شامل دستياران و پرستاران و تكنيسينهاي اورژانس كشور كه همچنان رو به افزايش است،فعاليت ميكند.

  اميدوارم با توجه به قابليتهاي جديدي كه براي انجمن فراهم شده و با حضور افراد فعال و امكانات سخت افزاري و نرم افزاري در چند سال آينده شاهد رشد عظيمي در اين حوزه باشيم. انجمن قصد خودرا براي راه اندازي مجله تخصصي طب اورژانس اعلام كرده ودر اين زمينه مصممانه گام بر مي دارد؛و همينطور در ارتباط با تشكيل شعب انجمن در اقصي نقاط كشور ،كه در مرحله اول با توجه به تقاضاهاي موجود، استانهاي اصفهان و خراسان رضوي مدنظر هستند.

  س: چه چالشهايي پيش روي پيشرفت آكادميك طب اورژانس در كشور هست و چطور ميتوانيم بطور منطقي ان چالشها را برطرف كنيم وذهنيت مسولين وزارتخانه ودانشگاهها را تغيير دهيم؟

  اگر بخواهيم در بحث چالشها وارد شويم ميتوانيم آنرا به 2 دسته تقسيم كنيم ، يكي چالشهايي كه در درون سامانه اين رشته بعنوان يك رشته تخصصي مطرح است،وديگري چالشهاي بروني.

  هميشه در بسياري از جلسات اين بحث درابتدا مطرح بوده و بتدريج از شدت آن كاسته شده،ولي سوالات زيادي است كه بايد به آنها پاسخ داده شود وبراي آنها راهكاروبرنامه در نظر گرفته شود؛ولي توجه به اين نكته مهم است كه بدانيم اين چالشها ويژه كشورمانيست و چالشهاي جهاني است وهمه كشورهايي كه مبادرت به تخصصي كردن طب اورژانس كرده اند با اين چالشها برخورد داشته اند؛و آنهايي كه توانسته اند اين چالشها را پشت سر بگذارند موفقتر وپيشگام تردر حوزه خدمات اورژانس بوده اند.با بسياري از اساتيد هيات علمي دانشگاههاي آمريكا كه صحبت ميكردم،بعنوان كشور پيشگام در راه اندازي طب اورژانس، بخصوص افراد قديمي تر و با تجربه تر كه ظرف 40 سال گذشته در اين حوزه فعاليت و نظارت كرده اند،به من و همكاران و دست اندر كاران اطمينان ميدادند كه اين روال طبيعي است وبا برنامه ريزي صحيح ميتوان بر اين چالشها فائق آمد و مزايا و محسنات طب اورژانس را در كشور بطور كامل نمود داد.

  بايد گفت بزرگترين چالش عبارتست از گستره اين رشته از نظر برخورد با طيف وسيع و متنوعي از بيماريها. متخصص طب اورژانس نه تنها بايد اشراف به بسياري از مسائل داخلي و جراحي داشته باشد ، بلكه بايد با هر نوع بيمار متصوري در رشته هاي تخصصي مختلف ودر بسياري موارد با بيماراني كه معلوم نيست اساسا در كدام حوزه تخصصي قرار ميگيرند،و بيماراني كه همزمان به چندين نوع تخصص مختلف نياز دارند،برخورد نمايند؛و اين نه تنها بخشي از حوزه فعاليتهاي متخصص طب اورژانس است،بلكه در حوزه پيش بيمارستاني،بحرانها، پيشگيري،برنامه ريزي،مديريت،و پژوهش انتظار ميرود متخصص طب اورژانس بنحو موثري آشنايي داشته باشد ؛و اين چالش بزرگي است.

  دردنيا در اين ارتباط برنامه ريزيهاي مختلفي ارائه شده ودر بسياري از جهات به اين نتيجه رسيده اند كه طب اورژانس بايد بعنوان رشته مادر در نظر گرفته شود ودر بسياري از موارد به فوق تخصصها در اين زمينه روي بياورند؛اگرچه جامعيت طب اورژانس هميشه مد نظر بوده، چون يكي از نقاط قوت اين رشته است كه يك متخصص بتواند در مدت كوتاه مسائل اصلي و اورژانس بيماران را مدنظر قرار داده و حل وفصل كند.

  در چالشهاي بيروني مهمترين نكته و سرفصل ،همپوشاني فعاليتهاي اين رشته با بسياري از رشته هاي تخصصي است ،كه بهتر است از آنها بعنوان رشته هاي مجاوروهمسايه نام ببريم،كه بتوانند با كمك طب اورژانس مشكلات بيمار را حل نمايند. اين موضوع مهمترين مستمسك در همه جاي دنيا براي جلوگيري از پيشرفت اين رشته توسط رشته هايي بوده كه از نظر زماني مقدم بوده اند.

با تشكر از وقتي كه در اختيار وب سايت انجمن گذاشتيد.

انجام مصاحبه: دكتر جواد سيدحسيني

پياده سازي و تايپ: دكتر حجت واحدي

* استفاده از مطالب اين مصاحبه به هر صورتي فقط با ذكر منبع مجاز است.