در تاريخ دهم ديماه 88 مصاحبه ای توسط مدير سايت انجمن با جناب آقای دکتر بيداری رئيس محترم انجمن و رئيس هيات بورد رشته تخصصی طب اورژانس در مورد روند ايجاد و گسترش طب اورژانس صورت گرفته است که توجه شما را به مشروح اين مصاحبه جلب می نماييم *:

  س:با سلام.لطفا در مورد ريشه های طب اورژانس و تصميم برای راه اندازی اين رشته وبا توجه به اينکه شما از پايه گذاران اصلی اين رشته هستيد توضيح بفرماييد.

  با سلام و تشکر از وقتی که در اختيار بنده گذاشته ايد.بحث آمادگی بيشتربرای برخوردبا موارد اورژانس ازمدتهاقبل معين شده بودواحساس نيازسال به سال رو به افزايش بود.به جهت افزايش آمار اورژانسهاوارتقا خدمات در ساير رشته ها بدنه اورژانس نسبت به ساير رشته ها رشد نکرده بود و اين عدم همگنی محسوستر می شد.مدلهای مشخص و موفقی در کشورهای پيشرفته دنيا در سه دهه گذشته ارائه شده بود و دست اندر کاران اجرايی در حوزه سلامت و بهداشت از مدتها قبل به اين نتيجه رسيده بودند که نياز به بازنگری در سامانه خدمات رسانی اورژانس در حوزه پيش بيمارستانی و بيمارستانی داريم.

  در سال 1375 اولين بار دانشگاه علوم پزشکی مشهد درخواست رسمی راه اندازی اين رشته را به دبيرخانه شورای آموزش پزشکی و تخصصی ارائه کرد.اين درخواست به تصويب رسيد واصول راه اندازی اين رشته توسط وزارت بهداشت به رسميت شناخته شد اما با توجه به عدم وجود زيرساخت مناسب در آن دانشگاه اجرای اين درخواست به تعويق افتادوتا سال 1379 مسکوت ماند.در آن سال مجددا اين بحث از طرف دانشگاه مشهد مطرح شد و توسط وزير وقت به دبيرخانه شورای آموزش پزشکی ماموريت داده شد در خصوص ضرورت راه اندازی اين رشته کار کارشناسی انجام و نظريه مستقيما به وزير اعلام شود.دکتر هاشمی دبير وقت شورا گروهی را به سرپرستی اينجانب بعنوان مسوول ارزشيابی بخشهای تخصصی وفوق تخصصی دبيرخانه مامور اين کار کرد واين گروه در دوره زمانی 6 ماهه حدود 100 کوريکولوم آموزشی در رابطه با طب اورژانس در کشورهای مختلف(امريکا.کانادا.انگلستان.استراليا) و شرايط ارايه خدمات اورژانس را در بسياری نقاط دنيا جمع آوری کرد ومورد بررسی قرار داد و نهايتا پيش نويس طرح را اعلام کرد. نظر دبيرخانه اين بود که اين رشته برای کشور لازم وضروری است ولی کوريکولوم دانشگاه مشهد در رابطه با آموزش متخصصين در بخشهای مختلف به نظر کارا نبودو پيشنهاد دبيرخانه اعزام تيمی از متخصصين به خارج از کشور برای آموزش کوتاه مدت 6 ماهه برای فراگيری ارکان و کوريکولوم و نحوه آموزش اين رشته بود تا اين کار با مشارکت دانشگاههای علوم پزشکی به ثمر برسد.

  درسال 1379 جلسه ای از طرف وزير بر گزار شد و از دانشگاههای مادر علوم پزشکی سراسر کشور (7 دانشگاه) با حضور روسا و معاونين دانشگاهها دعوت بعمل آمد تا در مورد حمايت و راه اندازی اين رشته اعلام داوطلبی نمايند و وزارت بهداشت هم حمايت خود را در اين زمينه اعلام کرد. 8نفر از متخصصين در چهار رشته مختلف انتخاب شدند تا برای دوره تکميلی به امريکا عزيمت کنند. اين افراد شامل اينجانب،دکتر حمصی(داخلی)،دکترناهيد کيانمهر(داخلی)،دکترشاکر(داخلی)،دکتر حسين سعيدی(اطفال)،دکتر سيد عباس حسنی(اطفال)،دکتر محسن عباسی(بيهوشی)،دکتر رضا صالحی(بيهوشی) بودند که هسته اوليه تربيت دستيار را تشکيل می دادند ودر يک برنامه بسيار فشرده با هماهنگی دانشگاههای پنسيلوانيا و جرج واشنگتن موفق شدند دوره فلوشيپی طب اورژانس را بعد از 6 ماه به اتمام برسانندو به ايران مراجعت کنند.

  شروع اولين دوره آموزش دستياری طب اورژانس مربوط به سال تحصيلی 81-80 بودواولين دوره با حضور 9 دستيار شروع شد و 3 سال بعد اولين گروه فارغ التحصيل شدند و همگی بعنوان اعضای هيات علمی برای اشاعه و گسترش هسته های تربيت دستيار بکار گرفته شدند. از سال 83 دانشگاههای تهران و شهيد بهشتی هم مبادرت به راه اندازی اين رشته کردند وبسرعت درخواستها و تقاضاهای دانشگاهها برای راه اندازی دوره های مشابه توسعه پيدا کرد.متاسفانه بعلت قلت اعضای هيات علمی واجد شرايط که بتوانند اين دوره ها را در دانشگاههای مختلف آغاز کنند در حال حاضر در 4 مرکز اين امکان فراهم شده که به تربيت دستيار می پردازند.بعلاوه در نظر است توسط شورای گسترش دانشگاهها در چند مرکز ديگربه اميد خدا از سال آينده دوره های تربيت دستيار اغاز شود(اصفهان،مشهد،ارتش،بقيه ا...) که به اين ترتيب بنيه کشور برای تربيت متخصصين اين رشته افزايش پيدا خواهد کرد.

  به جرات ميتوان گفت در بعد آکادميک در يک دهه گذشته هيچ رشته ای به اندازه طب اورژانس در کشور مورد استقبال و توسعه واقع نشده و اميدواريم در سنوات بسيار نزديک اين رشته تبديل به يک رشته مادر در جايگاه آکادميک بشودو رشته های فوق تخصصی نظير  Pediatric emergency,Emergency ultrasonography,clinical toxicology,Hyperbar medicine  به مجموعه رشته های فوق تخصصی منشعب از طب اورژانس اضافه شوند.

  از منظر جايگاه درمانی اين رشته در مدت اندک 8-7 ساله توفيق بسيار قابل ملاحظه ای در حوزه اورژانس پيش بيمارستانی و بحرانها بصورت مستقيم و غير مستقيم داشته است.بعنوان مثال اکنون بسياری از دست اندر کاران و مشاوران در حوزه مديريت حوادث و فوريتهای پزشکی از متخصصين دارای بورد اين رشته هستند و بسياری از طرحها و آموزشها با مشارکت مستقيم اعضای هيات علمی طب اورژانس صورت می گيرد.

  از نظر ارتقا ارايه کيفيت خدمات در بيمارستانهای واجد طب اورژانس آکادميک اطلاعات رو به افزايشی وجوددارد که هم سطح رضايتمندی، هم سطح ارايه خدمات وهم دامنه خدمات بصورت قابل ملاحظه ای افزايش پيدا کرده و تقريبا در مراکز تخصصی طب اورژانس تهران (شامل بيمارستانهای رسول اکرم،هفتم تير،امام حسين،امام خمينی) سالانه بيش از 200000 بيمار در اورژانس پذيرش ميشوند و خدمات درمانی خودرا مستقيما از متخصصين اين رشته دريافت ميکنند.

  در حوزه تحقيقات قدمهای مثبت و قابل توجهی در کشور برداشته ايم؛از جمله برگزاری همايشهای سراسری طب اورژانس وراه اندازی انجمن علمی طب اورژانس که در 4-3 سال اخير فعاليت رو به گسترش خود را آغاز کرده ودر مدت کوتاه با جذب منابع و حمايتهای مالی و فعاليتهای آموزشی،توانسته مکان مشخصی برای فعاليتها در نظر بگيرد و تجهيز شود و اقدام به جذب پرسنل و تهيه امکانات آموزشی نمايد و مستقيما فعاليتهايی را در آموزشهای مدون و غير مدون در باز آموزيها و ارايه خدمات آموزشی و مشاوره ای و درمانی به بخشهای دولتی و خصوصی انجام دهد.در زمينه تحقيقات شاهد گسترش قابل ملاحظه ای بصورت افزايش مقالات و پژوهشها در زمينه طب اورژانس بوده ايم.

  انجمن علمی طب اورژانس قصد دارد در آينده نزديک در مورد انتشار مجله تخصصی طب اورژانس قدمهايی بردارد و اميدواريم در آينده نزديک شاهد انتشار منظم چنين مجله ای در کشور باشيم ؛و در قدمهای بعدی طب اورژانس وظايف متعددی را عهده دار خواهد شد ودر اين زمينه برنامه هايی وجوددارد و لازم است نيرو وتجهيزات و امکانات مالی بکار گمارده شود تا بتوانيم در اين زمينه ها پيشرفت داشته باشيم؛از جمله در آموزش همگانی با توجه به حادثه خيز بودن کشورمان و مسائل ناشی از حوادث ترافيکي؛و همينطور آموزش به ساير رشته ها و بخصوص پزشکان عمومی و تجهيز آنها به دانش و علم؛برای اينکه بتوانند بهتر در محيطهای اورژانس فعاليت کنند؛و همينطور نظارت بيشتر و فراگيرتر در تبيين استانداردها و کنترل کيفی در زمينه ارائه خدمات؛از جمله مسائلی است که طب اورژانس در آينده بشدت درگير آنها خواهد بود.  

  س: ايده تشکيل انجمن علمی طب اورژانس کی به ذهنتان رسيد و در مورد مراحل اداری ثبت وتشکيل هيات مديره توضيحاتی بفرماييد.

  ايده تشکيل انجمن علمی طب اورژانس از همان ابتدای راه اندازی اين رشته در کشور مدنظر بود.با توجه به اينکه انجمنها تشکيلات يا سازماندهی حرفه ای از اعضايی هستند که اين اعضا دارای تخصص و يا علاقه در حوزه خاص هستند،عليرغم وجود اين ايده،نياز به اين بود که مراکز متعددی بعنوان مراکز حرفه ای در طب اورژانس وجودداشته باشند که بتوانيم اين شاکله را ايجاد کنيم؛ به همين جهت با وجودی که اين رشته در سال 1380 راه اندازی شد،در سال 1384 ،سه دانشگاه با تعداد نسبتا مکفی از متخصصين اين رشته داشتيم که امکان تشکيل انجمن فراهم شود. بنابراين انتخابات اولين دوره در پاييز سال 1384 و مثل ساير انجمنها زير نظر کميسيون انجمنهای تخصصی معاونت آموزشی وزارت بهداشت وبا حضور نماينده رسمی وزارتخانه بصورت رسمی برگزار شد و مطابق اساسنامه 7نفر عضو ثابت هيات مديره، 2 نفر علی البدل و 1 نفر بازرس انتخاب و شروع بکار نمودند.

  ابتدا با توجه به عدم وجود هرگونه امکاناتی (پرسنلی،منشی،فضای مشخص وثابت) جلسات انجمن بصورت دوره ای در بيمارستان رسول اکرم(ص) و با شرکت اعضای هيات مديره برگزار ميشد.در سال بعد دومين همايش سراسری طب اورژانس با مشارکت و حمايت انجمن انجام گرفت و تمام فعاليتهای پشتيبانی و اداری در دفتر اورژانس بيمارستان رسول اکرم (ص) با امکانات بسيار اندک انجام شد که خوشبختانه همايش بسيار آبرومند ودر مقياس قابل ملاحظه ای برگزار شد.

  ظرف حدود 5/1 سال بعد بنيه مالی انجمن جهت تهيه مکانی در خيابان ميرزای شيرازی جهت داشتن فضای ثابت فراهم شد واز زمستان 86 جلسات انجمن بطور تقريبا منظم ماهی يکبار در مکان مذکور شکل گرفت و به سبب فراهم آوری امکانات فعاليت انجمن رشد پيدا کرد و 3 سال بعد البته با کمی تاخير انتخابات بعدی در ارديبهشت 88 انجام شد و هيات مديره جديد با همان تعداد فعاليتها را پی گرفتند ودر حال حاضر انجمن با بيش از 100 عضو شامل متخصصين و اعضای هيات علمی طب اورژانس که اعضای پيوسته محسوب ميشوند وتعدادی اعضای ناپيوسته شامل دستياران و پرستاران و تکنيسينهای اورژانس کشور که همچنان رو به افزايش است،فعاليت ميکند.

  اميدوارم با توجه به قابليتهای جديدی که برای انجمن فراهم شده و با حضور افراد فعال و امکانات سخت افزاری و نرم افزاری در چند سال آينده شاهد رشد عظيمی در اين حوزه باشيم. انجمن قصد خودرا برای راه اندازی مجله تخصصی طب اورژانس اعلام کرده ودر اين زمينه مصممانه گام بر می دارد؛و همينطور در ارتباط با تشکيل شعب انجمن در اقصی نقاط کشور ،که در مرحله اول با توجه به تقاضاهای موجود، استانهای اصفهان و خراسان رضوی مدنظر هستند.

  س: چه چالشهايی پيش روی پيشرفت آکادميک طب اورژانس در کشور هست و چطور ميتوانيم بطور منطقی ان چالشها را برطرف کنيم وذهنيت مسولين وزارتخانه ودانشگاهها را تغيير دهيم؟

  اگر بخواهيم در بحث چالشها وارد شويم ميتوانيم آنرا به 2 دسته تقسيم کنيم ، يکی چالشهايی که در درون سامانه اين رشته بعنوان يک رشته تخصصی مطرح است،وديگری چالشهای برونی.

  هميشه در بسياری از جلسات اين بحث درابتدا مطرح بوده و بتدريج از شدت آن کاسته شده،ولی سوالات زيادی است که بايد به آنها پاسخ داده شود وبرای آنها راهکاروبرنامه در نظر گرفته شود؛ولی توجه به اين نکته مهم است که بدانيم اين چالشها ويژه کشورمانيست و چالشهای جهانی است وهمه کشورهايی که مبادرت به تخصصی کردن طب اورژانس کرده اند با اين چالشها برخورد داشته اند؛و آنهايی که توانسته اند اين چالشها را پشت سر بگذارند موفقتر وپيشگام تردر حوزه خدمات اورژانس بوده اند.با بسياری از اساتيد هيات علمی دانشگاههای آمريکا که صحبت ميکردم،بعنوان کشور پيشگام در راه اندازی طب اورژانس، بخصوص افراد قديمی تر و با تجربه تر که ظرف 40 سال گذشته در اين حوزه فعاليت و نظارت کرده اند،به من و همکاران و دست اندر کاران اطمينان ميدادند که اين روال طبيعی است وبا برنامه ريزی صحيح ميتوان بر اين چالشها فائق آمد و مزايا و محسنات طب اورژانس را در کشور بطور کامل نمود داد.

  بايد گفت بزرگترين چالش عبارتست از گستره اين رشته از نظر برخورد با طيف وسيع و متنوعی از بيماريها. متخصص طب اورژانس نه تنها بايد اشراف به بسياری از مسائل داخلی و جراحی داشته باشد ، بلکه بايد با هر نوع بيمار متصوری در رشته های تخصصی مختلف ودر بسياری موارد با بيمارانی که معلوم نيست اساسا در کدام حوزه تخصصی قرار ميگيرند،و بيمارانی که همزمان به چندين نوع تخصص مختلف نياز دارند،برخورد نمايند؛و اين نه تنها بخشی از حوزه فعاليتهای متخصص طب اورژانس است،بلکه در حوزه پيش بيمارستانی،بحرانها، پيشگيری،برنامه ريزی،مديريت،و پژوهش انتظار ميرود متخصص طب اورژانس بنحو موثری آشنايی داشته باشد ؛و اين چالش بزرگی است.

  دردنيا در اين ارتباط برنامه ريزيهای مختلفی ارائه شده ودر بسياری از جهات به اين نتيجه رسيده اند که طب اورژانس بايد بعنوان رشته مادر در نظر گرفته شود ودر بسياری از موارد به فوق تخصصها در اين زمينه روی بياورند؛اگرچه جامعيت طب اورژانس هميشه مد نظر بوده، چون يکی از نقاط قوت اين رشته است که يک متخصص بتواند در مدت کوتاه مسائل اصلی و اورژانس بيماران را مدنظر قرار داده و حل وفصل کند.

  در چالشهای بيرونی مهمترين نکته و سرفصل ،همپوشانی فعاليتهای اين رشته با بسياری از رشته های تخصصی است ،که بهتر است از آنها بعنوان رشته های مجاوروهمسايه نام ببريم،که بتوانند با کمک طب اورژانس مشکلات بيمار را حل نمايند. اين موضوع مهمترين مستمسک در همه جای دنيا برای جلوگيری از پيشرفت اين رشته توسط رشته هايی بوده که از نظر زمانی مقدم بوده اند.

با تشکر از وقتی که در اختيار وب سايت انجمن گذاشتيد.

انجام مصاحبه: دکتر جواد سيدحسينی

پياده سازی و تايپ: دکتر حجت واحدی

* استفاده از مطالب اين مصاحبه به هر صورتی فقط با ذکر منبع مجاز است.